Phát triển thị trường sức lao động ở tỉnh Bình Dương, là một đề tài có ý nghĩa hết sức cần thiết và cấp bách, không chỉ cho riêng tỉnh Bình Dương mà còn là cơ sở lý luận và thực tiễn cho quá trình phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam.

      Khẳng định sự cần thiết khách quan phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế; Văn kiện kiện đại hội Đảng lần thứ XI, cho rằng: “Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô; huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực.” Nguồn lực quan trọng có ý nghĩa quyết định sự phát triển của nền sản xuất xã hội là sức lao động. Để khơi dậy nguồn lực sức lao động nhân tố quan trọng này, điều tất yếu phải phát triển hàng hoá sức lao động và thị trường sức lao động. Văn kiện Đại hội Đảng XI khẳng định: “Tạo lập đồng bộ và vận hành thông suốt các loại thị trường ….Phát triển thị trường lao động, khuyến khích các hình thức giao dịch việc làm”.

      Phát triển đồng bộ các loại thị trường trong đó thị trường sức lao động là một trong những thị trường không thể thiếu trong kết cấu các loại thị trường, bởi đây là thị trường quyết định sự phát triển của nền sản xuất xã hội. Hơn nữa thị trường sức lao động có những đặc trưng riêng, có hình thức biểu hiện riêng, có nhân tố cốt lõi cấu thành thị trường riêng, đó là - sức lao động; nó tồn tại trong cơ thể một con người đang sống. Chính vì lẽ đó việc phân tích làm sáng tỏ hàng hoá sức lao động và thị trường sức lao động; từ đó làm cơ sở đề ra giải pháp phát triển thị trường sức lao động là những căn cứ cho việc hoạch định các chính sách kinh tế xã hội của tỉnh.

 1.Sức lao động và hàng hóa sức lao động:

      Sức lao động và hàng hóa sức lao động là nhân tố cốt lõi nhân tố cơ bản cấu thành và quyết định của thị trường sức lao động. Trước hết, bàn về sức lao động, chúng ta thường cho rằng “sức lao động là toàn bộ thể chất và tinh thần tồn tại trong cơ thể một con người đang sống”. Tuy nhiên, theo chúng tôi hiểu như vậy là vẫn đơn giản, bởi nhân tố cấu thành sức lao động không chỉ đơn thuần là thể chất và tinh thần, đây mới chỉ là điều kiện, cái quan trọng quyết định sức lao động, với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ trên thế giới, đó là trình độ, kỹ năng để lao động. Do đó để có được một sức lao động để lao động phải mất một thời gian tương đối dài ít nhất là từ 18 đến 25 năm.

      Hình thành hàng hóa sức lao động trên thị trường sức lao động không chỉ mất một thời gian dài để có được người lao động, mà là một quá trình diễn ra rất khó khăn; bởi lẽ để có được một con người có đầy đủ thể chất và tinh thần để tiến hành lao động là một quá trình đóng góp rất lớn cả gia đình và xã hội. Trước hết về gia đình là hình thành nuôi nấng và chăm sóc từ trẻ vị thành niên đến lúc trưởng thành - một chi phí rất lớn; đề cập này cho thấy sự quan tâm của gia đình, chi phí của gia đình là một “gánh nặng” để có được người lao động, có được thể chất và sức khỏe thì khi bán sức lao động, không thể không tính toán đến chi phí này. Hơn thế chi phí ở phạm vi gia đình còn bao gồm cả chi phí học tập của người lao động từ kiến thức Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông, Trung cấp nghề, Cao đẳng, Đại học và Trên đại học…

      Chính vì lẽ đó khi bàn về giá trị hay giá cả sức lao động, Karl Marx cho rằng tiền lương của người công nhân phải bao gồm cả ba bộ phận: Chi phí nuôi sống người công nhân; chi phí đào tạo người công nhân và chi phí nuôi sống cả gia đình người công nhân. Đây là một trong những nhân tố cốt lõi cấu thành chi phí để hình thành sức lao động trên thị trường sức lao động. Hơn thế, trong thực tiễn có thể bỏ ra một chi phí như vậy nhưng chưa hẳn đã có được một sức lao động mong muốn; chẳng hạn có thể chất sức khỏe, nhưng không có được một thể chất về trình độ ngành nghề hoặc có được trình độ ngành nghề nhưng sức khỏe lại không cho phép việc sử dụng sức lao động là lao động.

       Tôi rất tâm đắc với câu “Danh ngôn” trên báo An ninh thế giới cuối tháng, tháng 4 -2011 “Đồ vật càng cũ càng rẻ, trí tuệ càng già càng đắt”; “Nửa đời đầu để tự hỏi mình có năng lực gì, nửa đời sau để tự hỏi, có ai cần đến năng lực ấy hay không?”. Nêu vấn đề này cho thấy một quá trình dài tự mình đào tạo được một sức lao động, nhưng việc bán sức lao động và sử dụng sức lao động là một việc rất đáng quan tâm đối với hàng hoá sức lao động.

      Một đặc điểm khác của hàng hóa sức lao động khác với các hàng hóa thông thường là đối với hàng hóa thông thường khi sử dụng giá trị sử dụng chuyển từ dạng này sang dạng khác; nhưng đối với hàng hoá sức lao động khi sử dụng là lao động. Vì vậy, nó không diễn ra tức thời sau khi mua là sử dụng, mà đó là quá trình lao động, quá trình này có thể diễn ra một thời gian dài, thậm chí hàng hóa này có thể sử dụng hàng trăm năm. Có thể nói vui rằng, đây là một “tài sản cố định xài xả láng, không phải khấu hao cho đến khi không xài được nữa!”. Do đó việc bán loại hàng hóa này, có thể bán trong thời gian ngắn, có thể bán trong thời gian dài, tùy theo người bán, tùy theo người mua, tùy theo chủ sử dụng của nó.

      Hàng hóa sức lao động cũng tùy theo tính chất của nó, có những hàng hóa sức lao động được sử dụng tùy theo thời vụ nhất là đối với loại hàng hóa mà trình độ sức lao động là phổ thông, lao động giản đơn. Nhưng có những loại hàng hóa sức lao động được đào tạo một cách bài bản có trình độ sức lao động cao, có thể sử dụng lâu dài mà dân gian thường nói “gừng càng già càng cay”. Đối với hàng hóa sức lao động nếu quan hệ mua bán diễn ra bình đẳng và sử dụng đúng với sức lao động thì hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội mang lại rất cao đối với doanh nghiệp và đối với xã hội.

     Những đề cập trên đây cho thấy sức lao động trở thành hàng hoá có thể bán trên thị trường; nhưng nó khác hàng hóa thông thường không phải chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn, một chu kỳ sản xuất, tính bằng giờ hay ngày, tháng mà phải tính bằng hàng chục năm; thậm chí chi phí cho 30, 40 năm mà vẫn chưa có được một sức lao động có trình độ cao.

       Một vấn đề ít người đề cập khi nói đến thị trường sức lao động, đó là tiền công danh nghĩa, tiền công thực tế và mối quan hệ giữa chúng. Tiền công danh nghĩa là số tiền người lao động nhận được do bán sức lao đông của mình. Tiền công thực tế lại là số lượng hàng hóa và dịch vụ mua được từ tiền công danh nghĩa. Mối quan hệ giữa hai phạm trù trong điều kiện bình thường và trong điều kiện lạm phát ảnh hưởng như thế nào đối với thị trường sức lao động thiết nghĩ cũng cần được nghiên cứu đầy đủ, kỹ lưỡng. 

2.Thị trường sức lao động

      Thị trường theo cách hiểu thông thường là nơi trao đổi mua bán hàng hóa; theo nghĩa đó thị trường sức lao động cũng là nơi trao đổi mua bán hàng hoá sức lao động. Tuy nhiên, từ đặc trưng của hàng hoá sức lao động mà thị trường sức lao động cũng có những đặc trưng riêng của nó.

      Trước hết, thị trường là nơi trao đổi mua bán hàng hóa. Thị trường sức lao động cũng là nơi mua, bán hàng hoá sức lao động. Trên thị trường có chủng hoại hàng hóa đa dạng thì thị trường sức lao động cũng có chủng loại hàng hoá đa dạng. Điều đó được thể hiện ở chỗ sức lao động được bán trên thị trường cũng hết sức đa dạng phong phú, nhiều chủng loại khác nhau, chẳng hạn về thể chất sức khỏe, trình độ chuyên môn, ngành nghề, tính chất công việc, kinh nghiệm kỹ năng...Chẳng hạn khi thông báo tuyển dụng của các doanh nghiệp yêu cầu tính chất trình độ của từng loại ngành nghề, thậm chí có cơ quan doanh nghiệp còn yêu cầu cụ thể ngành nghề này phải được đào tạo ở hệ nào, bậc nào, ngành nào…

 Địa điểm hình thành thị trường sức lao động cũng khác với thị trường hàng hóa thông thường; nó được tiến hành ở trung tâm giới thiệu việc làm, sàn giao dịch việc làm…các trung tâm này được hình thành ở nhiều nơi gắn với các quận, huyện, thị xã, gắn với các doanh nghiệp. Có nhiều loại thị trường khác nhau, có thị trường chỉ chuyên về một loại hàng hoá sức lao động như chỉ tuyển công nhân cơ khí, tuyển lao động kế toán, tuyển tiếp viên hàng không, công nhân dệt, công nhân may, ngành da giày…Đối với loại thị trường này phải có sức lao động mới có thể mang bán được, hơn thế việc mua bán này chỉ diễn ra trong những điều kiện cụ thể nhất định. Bởi các doanh nghiệp sau khi đã mua được sức lao động, hoạt động thị trường đó chấm dứt. Có thị trường diễn ra việc mua bán hàng loạt, nhưng cũng có thị trường chỉ diễn ra mà nguồn cung rất lớn, nhưng cầu lại rất ít và ngược lại. Phân tích thị trường sức lao động cho thấy cần phải có dự báo cho nguồn nhân lực trong quá trình đào tạo để đáp ứng yêu cầu phát triển ngành nghề, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, theo yêu cầu phát triển kinh tế của tỉnh Bình Dương.

Một đặc điểm khác của thị trường sức lao động của một số trung tâm lớn ở các thành phố và một số trường đại học thường làm đó là “ Ngày hội việc làm”. Đây cũng là một hình thức của thị trường sức lao động, tuy nhiên loại thị trường này bên cạnh những ưu điểm vẫn còn tồn tại một số nhược điểm mà chúng ta cần suy nghĩ?

 Việc mua bán sức lao động với kết quả chính là giải quyết việc làm.  Việc làm là sự kết hợp giữa hai yếu tố tư liệu sản xuất và sức lao động. Sức lao động được đào tạo ở một trường đại học, song yếu tố tư liệu sản xuất cần thiết cho sự kết hợp sức lao động rất ít. Một số gian hàng của các doanh nghiệp giới thiệu tại ngày hội việc làm là không nhiều, việc tuyển chọn sức lao động thông qua ngày hội việc làm là rất ít, thậm chí có doanh nghiệp chẳng tuyển được ai, mà sinh viên đến và đăng ký khá nhiều, theo chúng tôi là một lãng phí rất lớn.

Sự mất cân đối trong thị trường sức lao động là vấn đề đặt ra mà các cơ quan hữu quan khi nghiên cứu thị trường sức lao động cần quan tâm. Trong những năm vừa qua việc hình thành các khu công nghiệp, khu chế xuất, đòi hỏi cần có hàng ngàn công nhân, song rất nhiều doanh nghiệp đã không tuyển được phải đóng của, nghĩa là khi phát triển ngành, nghề, chúng ta chưa có được một thị trường sức lao động tương ứng. Lý thuyết việc làm của nhà kinh tế học John Maynard Keynes đã phân tích rất kỹ ở phần “Đầu tư mô hình số nhân” về việc làm song đáng tiếc chúng ta chưa nghiên cứu kỹ vấn đề này.

3. Phát triển thị trường sức lao động ở tỉnh Bình Dương.

 Bình Dương là tỉnh nâng động phát triển nhanh về mọi mặt, thể hiện ở tốc độ tăng trưởng hàng năm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thu hút đầu tư ... Sự phát triển nhanh chóng ấy có sự đóng góp to lớn của thị trường sức lao động của tỉnh.

 Với mục tiêu chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu kinh tế, cơ cấu lao động, năm 2010, tỷ trọng công nghiệp và xây dựng chiếm 45%; dịch vụ chiếm 35%, nông, lâm, ngư nghiệp chiếm 20% đến năm 2020 các con số tương ứng là 45%, 45%, 10%. Đăc biệt, coi trọng phát triển nghành công nghiệp CNTT với mục tiêu đưa Bình Dương vào tốp 5 của cả nước. Đồng thời với sự hình thành thành phố mới Bình dương trong thời gian tới đặt ra hàng loạt vấn đề cần nghiên cứu và giải quyết, nhất là những vấn đề liên quan đến ổn định và phát triển thị trường sức lao động cả vê số lượng và chất lượng.

     Về nguồn lao động

      Như mọi người đều biết, số lượng lao động phụ thuộc vào một số nhân tố như tốc độ tăng dân số tự nhiên, lượng lao động nông nghiệp dôi ra do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lao động nông nhàn và tăng dân số cơ học. Thời gian qua cho thấy nguồn lao động của Bình Dương chủ yếu là do từ các tỉnh khác chuyển đến thông qua việc mở rộng liên kết với hơn 30 tỉnh trong cả nước. Trong tương lai, mở rộng liên kết vẫn là xu hướng nhằm đảm bảo số lượng lao động cho tỉnh nhà. Nhưng quá trình liên kết ấy cũng bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc mà nếu không giải quyết sẽ làm cho thị trường sức lao động của tỉnh không ổn định.

Về chất lượng nguồn lao động

      Khi nói đến chất lượng nguồn lao động cũng tức là nói đến đào tạo nguồn lao động. Đây là vấn đề lớn liên quan đến nhiều nghành, nhiều lĩnh vực. Trong khuôn khổ một bài tham luận, không thể nêu hết được. Ở đây chúng tôi muốn nhấn mạnh đến đặc điểm là Bình Dương nằm sát với thành phố Hồ Chí Minh, một trung tâm nghiên cứu khoa học công nghệ và trung tâm đào tạo. Điều này vừa là thuận lợi trong việc mở rộng liên kết nhất là liên kết đào tạo lực lượng lao động trình độ cao, đáp ứng nhu cầu lao động theo hướng phát triển đã được tỉnh xác định cho đến năm 2020. Đồng thời thuận lợi ấy cũng đặt ra thách thức cạnh tranh trên thị trường sức lao động. 

      Một là, phát triển hàng hóa sức lao động

      Đây là nhân tố quan trọng, nhân tố cốt lõi đầu tiên của thị trường sức lao động; bởi nếu không có hàng hóa sức lao động sẽ không có thị trường sức lao động. Thị trường sức lao động phát triển đến đâu là tùy thuộc vào hàng hóa sức lao động phát triển đến đó. Do đó, để phát triển thị trường sức lao động đến năm 2020 ở tỉnh Bình Dương, chúng ta phải chuẩn bị hàng hóa sức lao động ngay từ bây giờ.

      Hàng hóa sức lao động của tỉnh đến năm 2020, hình thành và phát triển thị trường sức lao động dựa trên hai cơ sở đó là: dân số tăng tự nhiên và dân số tăng cơ học. Từ hai nguồn tăng của loại hàng hóa sức lao động này mà tỉnh có kế hoạch cụ thể cho sự phát triển của thị trường. Trong điều kiện tăng tự nhiên tỉnh có kế hoạch cụ thể đối với sở Y tế trong việc chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ này, chú trọng đến thể chất, tầm vóc của người Việt Nam nói chung, tầm vóc của người Bình Dương nói riêng.

      Sở Giáo dục đào tạo có kế hoạch cụ thể trong giáo dục đào tạo từ mẫu giáo đến trung học cơ sở, trung học phổ thông. Có chiến lược đào tạo nghề cho tương lai, đủ loại trình độ theo yêu cầu phát triển kinh tế, đa dạng hóa sức lao động, thích ứng với đa dạng hóa ngành nghề. Đặc biệt đối với các trường phổ thông coi trọng việc rèn luyện thể chất, tầm vóc con người Bình Dương có ý nghĩa rất cần thiết đối với bậc học quan trọng này. Trên cơ sở đó các trường cần hình thành các trung tâm rèn luyện thể chất, xây dựng các cơ sở vật chất để đáp ứng các yêu cầu này.

      Để có được sức lao động, Sở Lao động thương binh - Xã hội cân có sự phối hợp chặt chẽ với Sở Giáo dục Đào tạo trong việc đào tạo đội ngũ nguồn lao động từ nay đến năm 2020, có như vậy chúng ta mới phát triển được loại hàng hóa sức lao động tại chỗ, có kế hoạch phát triển thị trường lâu dài, không thụ động bên ngoài đối với yêu cần phát triển kinh tề xã hội của tỉnh.

     Đối với nguồn sức lao động tăng cơ học cần phải có dự kiến phân loại cả trước mắt và tương lai lâu dài; vừa có kế hoạch thu hút nguồn lao động ở nơi khác chuyển đến vừa sử dụng có hiệu quả nguồn lao động này. Trên cơ sở đó có chiến lược đào tạo nguồn lao động này, đáp ứng yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển ngành nghề của tỉnh.  

      Hai là, phát triển thị trường sức lao động

      Trên cơ sở phát triển hàng hoá sức lao động, thị trường sức lao động phát triển là một lẽ đương nhiên. Dưới góc độ phát triển thị trường sức lao động cần phải lưu ý một số vấn đề sau đây:

      Đối với giá cả hàng hoá sức lao động. Đây là hàng hóa đặc biệt, khác với hàng hóa thông thường, nó cũng do giá trị quyết định nhưng ở đây được kết tinh trong một con người cụ thể, nên giá cả hàng hoá sức lao động phải đảm bảo các tư liệu sinh hoạt cần thiết để sản xuất và tái sản xuất sức lao động. Quan hệ giao dịch trên thị trường sức lao động đòi hỏi cần phải quan tâm đến vấn đề này.

      Phát triển thị trường sức lao động cũng cần quan tâm đến sự hoạt động của các quy luật kinh tế khách quan của kinh tế thị trường. Quy luật giá trị được biểu hiện trên thị trường là giá cả hay giá trị sức lao động. Chừng nào mà người mua và người bán thỏa thuận với nhau về điều kiện cơ bản này thì giao dịch trên thị trường sức lao động mới được thực hiện.

      Quy luật cung cầu cũng là quy luật kinh tế khách quan hoạt động trên thị trường sức lao động. Sự hoạt động quy luật này thể hiện ở chỗ nếu cung về sức lao động lớn hơn cầu về sức lao động thì giá cả sức lao động sẽ giảm và ngược lại. Thích ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế, với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, có chính sách kinh tế thích hợp nhất là yêu cầu phát triển ngành nghề gắn với việc nâng cao trình độ công nghệ của từng doanh nghiệp cũng như trên phạm vi toàn tỉnh.

      Trên thị trường sức lao động cần phải vận dụng quy luật cạnh tranh. Việc hoạt động của quy luật này là rất rõ nhất là khi nhiều khu công nghiệp, nhiều khu chế xuất được mở ra. Việc hình thành các doanh nghiệp vừa và nhỏ đã diễn ra cạnh tranh gay gắt trong việc tuyển chọn thu hút người lao động. Thời gian vừa qua việc “chảy máu chất xám” ở các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước là một minh chứng của sự cạnh tranh, do tiền lương ở khu vực kinh tế nhà nước quá thấp. Đành rằng phát triển ở thành phần nào cũng là thúc đẩy nền kinh tế phát triển, song khi mà kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo thì điều tất yếu chính sách kinh tế trong đó chính sách tiền lương cần phải quan tâm.

      Để phát triển thị trường sức lao động, cần phải đa dạng hóa thị trường, mở rộng và hình thành các trung tâm giới thiệu việc làm; có nhiều hình thức phong phú và đa dạng, các sàn giao dịch, các trung tâm giới thiệu việc làm, mạng internet…      

         Ba là, các chính sách kinh tế của nhà nước

      Để phát triển thị trường sức lao động; dưới góc độ các cơ quan chuyên môn của tỉnh cần có dự báo nguồn lao động hàng năm và từ nay đến năm 2020.  Dự báo nguồn lao động, là một trong những nội dung cho sự phát triển của thị trường sức lao động. Cũng giống như hàng hóa thông thường dự báo nhu cầu của nền sản xuất, nhu cầu của người tiêu dùng thì đây là dự báo nhu cầu của thị trường sức lao động. Căn cứ dự báo không chỉ trên tầm vĩ mô mà phải bắt đầu từ tầm vi mô, các doanh nghiệp tư nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp nhà nước từ đó có căn cứ cho sự phát triển của thị trường sức lao động.

      Với đặc trưng riêng của tỉnh, với yêu cầu quá trình phát triển kinh tế của Bình Dương cần có chính sách kích cầu nguồn lao động. Thông qua các chính sách kinh tế của tỉnh đặc biệt là chính sách tiền lương, các điều kiện cần thiết cho nguời lao động như điều kiện ăn, ở sinh hoạt, các vấn đề an sinh xã hội. Chính sách thu hút nhân tài theo yêu cầu của phát triển kinh tế, những ngành yêu cầu công nghệ cao, trình độ sức lao động tương ứng.

      Nhà nước cần phải có khung pháp lý đối với thị trường sức lao động. Trước hết đó là chính sách tiền lương, giá cả hàng hóa sức lao động để thu hút nguồn lao động; đồng thời thông qua chính sách tiền lương để tái sản xuất sức lao động là điều kiện để phát triển thị trường sức lao động.

      Thông qua các chính sách kinh tế của tỉnh, vận dụng các quy luật kinh tế khách quan trên thị trường sức lao động như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh; trong đó quy luật tiền lương là quan trọng nhất, kèm theo nó là các chính sách bảo hiểm, trợ cấp .v.v.tạo điều kiện tốt nhất cho người lao động gắn bó với nghề nghiệp với các doanh nghiệp lâu dài, không gây xáo trộn trong quá trình sản xuất kinh doanh.

      Cần có chính sách bồi dưỡng, đào tạo, đào tạo lại sức lao động vừa nâng cao trình độ sức lao động cho người lao động, vừa thích ứng với yêu cầu của quá trình sản xuất kinh doanh theo yêu cầu chuyển dịch cơ cấu ngành nghề và đa dạng hóa ngành nghề, đa dạng hóa sản phẩm. 

       Thay cho lời kết

     Việc nghiên cứu hàng hóa sức lao động và phát triển thị trường sức lao động là vấn đề cần thiết và quan trọng. Không còn nghi ngờ gì nữa sức lao động là một trong hai yếu tố cơ bản quyết định sự phát triển của nền sản xuất xã hội. Song song với việc hình thành và phát triển thị trường tư liệu sản xuất thì việc phát triển thị trường sức lao động là một lẽ đương nhiên. Chính vì sự cần thiết khách quan đó đề tài phát triển thị trường sức lao động của Bình Dương không chỉ là sự cần thiết mà là nhân tố quan trọng quyết định sức sống, sự phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Điều chắc chắn rằng muốn phát triển thị trường này cần phải phát triển hàng hoá sức lao động, các chính sách kinh tế xã hội của tỉnh và trên cơ sở đó mới phát triển được thị trường sức lao động của tỉnh đến năm 2020./.

Cùng danh mục

• Thực trạng và các dự báo về việc thu hút và sử dụng nguồn lao động ở tỉnh Bình Dương
• Phát triển thị trưởng sức lao động ở Bình Dương và những giải pháp
• Một số ý kiến của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bình Dương
• Hội thảo
• Thị trường sức lao động và những vấn đề đặt ra đối với tỉnh Bình Dương
• Khách tham dự hội thảo
• Hội thảo khoa học
• Chính sách phát triển thị trường sức lao động của Singapore, bài học kinh nghiệm đối với Bình Dương
• Thị trường sức lao động thực trạng và giải pháp